نگاه ابزاری ترامپ به عربستان

 

 

روابط دو جانبه میان عربستان سعودی و آمریکا هر از چندگاهی دستخوش تحول می‌شود اما به نظر می‌رسد با به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در آمریکا سیاست این کشور در قبال مسائل خاورمیانه و بالاخص رابطه واشنگتن با عربستان سعودی و اسرائیل دچار بازتعریف شده است. باوجودیکه اغلب از روابط خوب میان ترامپ و بن‌سلمان، ولیعهد جوان سعودی‌ها، سخن می‌گویند اما این روابط خوب نیز گاهی دچار پستی و بلندی شده است. نمونه بارز این مساله را باید در سخنرانی هفته گذشته ترامپ در ایالت میسیسیپی دانست. ترامپ در این سخنان خود عنوان کرد که به پادشاه عربستان سعودی علاقه دارد و از آنان حفاظت می‌کند چراکه بدون حفاظت آمریکا بیش از دو هفته دوام نخواهند آورد و بنابراین باید هزینه نظامی خودشان را نیز افزایش دهند. محمدبن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، نیز در قبال این سخنان ترامپ در مصاحبه با بلومبرگ گفت که « ما باور داریم که پول تمام تسلیحاتی را که از آمریکا گرفته‌ایم، پرداخت کرده‌ایم و این تسلیحات مجانی نبوده است. از زمانی که رابطه میان عربستان سعودی و آمریکا ایجاد شده است، ما همه چیز را با پول  خودمان خریده‌ایم».

در حال حاضر با توجه به وضعیت حاکم بر منطقه و در شرایطی که ترامپ در راس قدرت و تصمیم‌گیری در کاخ سفید قرار دارد، باید گفت بعد از به قدرت رسیدن ترامپ در آمریکا، وی چرخشی را در حوزه مسائل راهبردی منطقه خاورمیانه داشت که از آن به عنوان چرخش از مسائل خاورمیانه و روی آوردن به مسائل آسیای شرقی یاد می‌شود.

درواقع اهمیت راهبردی در اولویت تصمیم‌سازی‌های کاخ سفید بیشتر معطوف به کره جنوبی،‌ ژاپن و چین است و رئیس‌جمهور آمریکا مسائل تجاری و امنیتی این منطقه را اولاتر از مسائل خاورمیانه می‌داند.

باید به یاد داشته باشیم که در کارزار انتخاباتی جمهوریخواهان که ترامپ نمایندگی آن را به عهده داشت بحث لزوم کاهش هزینه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه و حفاظت از مناطق امنیتی و راهبردی متحدان نزدیک آمریکا مطرح شده بود. هدف ترامپ از این بحث پایین آوردن یا کاهش هزینه‌های نظامی و حتی خروج نظامیان آمریکایی از مناطق بحران‌خیز مانند سوریه، عراق و دیگر مناطق عنوان شده بود. در راستای همین بحث، ما شاهد بودیم ترامپ در سفرهایی که به کشورهای عربی از جمله عربستان، کویت و قطر داشت علنا اعلام کرد که آمریکا بحث حفاظت از امنیت آنها را در صورت تقبل هزینه‌ها خواهد پذیرفت و آنها موظف هستند علاوه بر خریدهای تسلیحاتی از آمریکا، هزینه حضور نیروهای نظامی آمریکا را در پایگاه‌های مستقر در خاک‌شان را نیز بپردازند. درواقع آمریکای ترامپ، سیاستش در خاورمیانه را از طریق ایجاد استراتژی دوگانه یعنی از یک طرف ایجاد وحشت و ترس از خروج آنی و همه جانبه نیروهای آمریکایی از منطقه و از طرف دیگر امکان نفوذ بیشتر ایران در خاورمیانه دنبال می‌کند.

ترس از تهدید خودساخته و جعلی ایران تحت عنوان ژئوپلیتیک شیعه و نفوذ نظامی ایران در سوریه، لبنان و عراق که گاها حاکمان عربی از آن به عنوان هلال شیعی نیز نام برده‌اند، باعث شده که عربستان و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس به این مطالبه آمریکایی‌ها مبنی بر خریدهای کلان نظامی و نیز هزینه‌های سنگین برای حضور آنها در منطقه تن بدهند.

در عین حال بعد از سخنرانی اخیر ترامپ در میسیسیپی این گمانه‌زنی مطرح است که شاید روابط آمریکا و عربستان سعودی دستخوش برخی تحولات شود؛

در رابطه با روابط فعلی و نگاه دو طرف به یکدیگر باید توجه داشت که عربستان سعودی همچنان از الگوی رفتاری ائتلاف‌سازی در منطقه بهره می‌جوید؛ به این مفهوم که با توجه به عدم توانمندی در رقابت منطقه‌ای و جلوگیری از نفوذ طبیعی ایران در مناطق بحران‌زا مانند سوریه، عراق و لبنان مجبور است که به نوعی خواست‌ها و مطالبات آمریکا را در عرصه سیاسی و نظامی تحمل کند. نوع نگاه ترامپ به روابط فعلی با ریاض نیز بیشتر اقتصادمحور و ابزاری است. به این معنا که تلاش دارد تا از طریق دمیدن بر اختلافات منطقه‌ای، مسیر بازگشت دلارهای نفتی به کاخ سفید را هموارتر سازد و همچنین بسیاری از کارتل‌های صنعتی-نظامی با پشتیبانی از سیاست‌های ترامپ در منطقه به نوعی پیروزی جمهوریخواهان را در کنگره و ریاست‌جمهوری تضمین کنند. نکته دیگر اینکه این استراتژی گاوهای شیرده با عنایت و حمایت رژیم اسرائیل نیز همراه است. چرا که هر دو دولت ریاض و تل‌آویو با اتکا به کمک‌های تسلیحاتی و حضور نظامی آمریکا در منطقه دوام و قوام حکومت خود را تضمین می‌کنند و در نبود نیروهای نظامی آمریکا و در خلا قدرت، موازنه فعلی نظام منطقه‌ای به ضرر آنها تغییر خواهد یافت. بنابراین ما شاهد شکلگیری مثلث قدرت شامل آمریکا، اسرائیل و عربستان در منطقه هستیم. در نهایت گرچه ترامپ نه به زبان دیپلماتیک و رسمی و با ریشخند عامیانه نسبت به مسائل فیمابین با ریاض سخن می‌گوید و بعضا نیز شاهد تمسخر شخص بن‌سلمان و حاکمان فعلی عربستان از سوی رئیس‌جمهور آمریکا بوده‌ایم، با این وجود به نظر می‌رسد که روابط فعلی دو کشور به دلیل نیازهای امنیتی و منافع اقتصادی سرشار همچنان راهبردی و استراتژیک باقی خواهد ماند و به نظر نمی‌رسد این نوع رفتار دونالد ترامپ در اصل روابط خللی ایجاد کند.

داوود احمدزاده/ کارشناس مسائل خاورمیانه

افزودن دیدگاه جدید

کد امنیتی

این قسمت برای تشخیص انسان از روبات ها می باشد

2 + 1 = Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.