نقش آفرینی آمریکا در بحران عربی، از تاجر تا میانجی!

با گذشت قریب به 9 ماه از بحران در روابط کشورهای عضو شورای همکاری و مصر با قطر، کنش‌گری و راهبرد آمریکا در قبال این پرونده مهم منطقه‌ای مسیر یکسانی را نپیموده است. سخنان تند 9 ژوئن 2017 دونالد ترامپ که قطر را متهم به حمایت سطح بالای از تروریسم کرده بود و سپس دعوت رسمی وی از امیر قطر برای سفر به واشنگتن به منظور شرکت در اجلاس سران کشورهای شورای همکاری و مصر در کمپ دیوید در ماه مه میلادی، نشان از تغییراتی در سیاستهای اتخاذی کاخ سفید در خصوص قطر می باشد. دو علت را می توان عامل اصلی این تغییر سیاست دید: 1- سیاست های اقتصادی 2- همگام با حل بحران کشورهای عربی، انسجام بخشی به جبهه عربی در مقابله با گسترش نفوذ منطقه ای ایران.

برکسی پوشیده نیست که اهمیت قطر برای غرب در دلارهای نفتی و ثروت افسانه ای این کشور نهفته است. بلومبرگ چند ماه پیش در یک خبری در خصوص اهمیت قطر اینطور عنوان داشت: " هرچند قطر کشور کوچک و کم جمعیتی است اما امپراتوری بزرگی است که بالغ بر 335 میلیارد دلار در کشورهای جهان سرمایه گذاری دارد. با امضای چندین قرارداد به مبلغ ده ها میلیارد دلار از طریق سازمان سرمایه گذاری قطر، این کشور هم اکنون دارای باشگاه فوتبال اروپایی، برندهای معروف جهان، خودروسازی آلمانی، قسمتی از سهام شرکت روس نفت، چندین برج و فرودگاه های مختلفی در جهان است. با این وجود که کشور کوچک و کم جمعیتی است اما به چهاردهمین کشور ثروتمند جهان تبدیل شده است."

سازمان سرمایه گذاری قطر از سال 2015 دفتر کار خود را در نیویورک گشوده است و می خواهد تا سال 2020 به مبلغ 35 میلیارد دلار در حوزه های مختلف سرمایه گذاری کند. اما بعد از بحران در روابط کشورهای شورای همکاری خلیج فارس این کشور با گشاده دستی به ایالات متحده آمریکا قول سرمایه گزاری یکصد میلیارد دلاری که 10 میلیارد آن در بخش زیرساختی را داد که در دیدار وزیر خارجه این کشور با تیلرسون مطرح شد. قطعا چنین سیاست و سرمایه گزاری سخاوتمندانه ای نه تنها از سوی ایالات متحده آمریکا بی پاسخ نخواهد ماند بلکه سیاست های اولیه این کشور در خصوص قطر را نیز با تغییرات اساسی همگام کرد. دقیقا بعد از این دیدار وزیر دفاع آمریکا جیمز ماتیس ضمن آنکه قطر را "دوست و شریک قوی و قدیمی کشورش" خواند از "التزام قطر به مبارزه با تروریسم" تقدیر کرد. و نیز بعد از اکنون بعد از 8 ماه این چرخش سیاست و دعوت رسمی ریاست جمهوری آمریکا بسیار قابل تامل است. مسئله اقتصاد آمریکا تقریبا مهمترین اولویت کاری برای دولت دونالد ترامپ می باشد. لذا مشاهده می‌شود که محمد بن سلمان ولیهد سعودی که مغز متفکر و پیشرو سیاست خارجی تهاجمی سعودی می‌باشد در قاهره در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره آینده روابط با قطر، تاکید کرد که عربستان 800 میلیارد دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری کرده است که به معنای تایید تاثیر عامل اقتصادی در اتخاذ مواضع واشنگتن می‌باشد. بنابراین سخنان ترامپ بر ضد قطر در سفر به ریاض را نیز باید در راستای خشنود کردن سعودی‌ها پس از امضا قرارداد تسلیحاتی بزرگ 460 میلیارد دلاری دانست. همچنین باید یادآور شد که در بحران بوجود آمده واشنگتن توانست قراردادهای فروش تسلیحاتی نیز به این کشورها داشته باشد که از جمله می توان به قرارداد 1.1 میلیارد دلاری در نوامبر سال گذشته اشاره کرد.

یکی دیگر از علل تغییر سیاست واشنگتن به حل بحران قطر را می توان در تفاوت دیدگاه ترامپ و اوباما به تحولات منطقه ای و بازیگری ایران در آنها مشاهده کرد. در طی چند سال اخیر و تداوم جنگ های داخلی در عراق و سوریه و مبارزه با گروه های جهادی و تروریستی از جمله داعش، ایران توانست به قدرت اول منطقه تبدیل شود. اما این افزایش نقش ایران در مسائل منطقه ای به شدت با مخالفت دولت جدید آمریکا و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس و متحد واشنگتن به رهبری عربستان همراه شده است. از این رو ترامپ و تیم نظامی-امنیتی وی برخلاف اوباما، از روز اول و بدون هیچ ملاحظه کاری خواهان تضعیف هرچه بیشتر ایران و منزوی کردن این کشور در منطقه هستند. به ظن تصمیم گیران واشنگتن این مهم تحقق نمی یابد مگر اینکه اختلافات میان کشورهای عربی بویژه شورای همکاری خلیج فارس حل شود. شورای همکاری خلیج فارس که سنگ بنای آن بر اساس ایجاد اتحاد منطقه‌ ای علیه ایران گذاشته شده بود اکنون دچار فروپاشی داخلی شده است و این موضوع به هیچ وجه مطلوب آمریکا نیست. واقعیت آن است همگام با بحران قطر، تهران به کمک دوحه شتافت و روابط خود را با این کشور گسترش داد. ارتباطات میان ایران و قطر افزایش یافت و همین مهم نیز باعث افزایش نقش آفرینی منطقه ای ایران گردید که خود در تعارض با منزوی کردن ایران در منطقه بود. لذا تلاش در راستای حل بحران قطر و دعوت از امیر این کشور را می توان به چرخش سیاست واشنگتن پس از نتیجه نگرفتن از رویکرد تحریمی برای اعمال تغییر در راهبرد منطقه‌ ای قطر مرتبط دانست.

افزودن دیدگاه جدید

کد امنیتی

این قسمت برای تشخیص انسان از روبات ها می باشد

10 + 6 = Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.