تلاش ناکام آمریکا برای دور کردن عراق از ایران

سیامک کاکایی/ کارشناس مسائل عراق

سفر پیش‌روی حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران به عراق، توجه رسانه‌ها و محافل سیاسی را از آن روی به خود جلب کرده است که دو کشور روابط رو به رشدی دارند. در این میان تبلیغات و تحرکاتی که به لحاظ سیاسی و رسانه‌ای توسط آمریکا انجام گرفته، این احتمال را مطرح کرده که آیا سیاست‌های واشنگتن، عاملی برای ایجاد شکاف در مناسبات ایران و عراق خواهد شد. موضع‌گیری‌ها و واکنش منفی مقام‌های عراق به اظهارنظر چندی ‌پیش دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که گفته بود نیروهای آمریکایی را در عراق نگه می‌دارد تا بدین طریق ایران را در کنترل داشته باشد، نشان داد که عراقی‌ها نمی‌خواهند در مسیری قرار بگیرند که تامین‌کننده خواست آمریکا در روابط با ایران باشد. نگاهی به پیشینه روابط ایران و عراق پس از سرنگونی رژیم بعث بیانگر این واقعیت است که دو کشور در راستای مناسباتی راهبردی‌تر حرکت کرده‌اند؛ حجم مبادلات تجاری، بازرگانی و همکاری‌های سرمایه‌گذاری از جمله در زمینه‌های انرژی و در عین حال ارتباطی که ایران با عراق و منطقه کردستان عراق دارد، ضرورت‌ها و اقتضائات همسایگی در بسط دادن مناسبات را نشان می‌دهد؛ اما در عین حال در حوزه‌های سیاسی و امنیتی نیز گام‌های بلندتری در پیوندهای دو کشور ایجاد شده است. پرواضح است که ایران نقش تعیین‌کننده‌ای در امنیت و ثبات عراق در سال‌های اخیر که داعش حاکمیت عراق را تحت‌الشعاع خود قرار داده بود داشته است. پیش از آن نیز حمایت ایران از تثبیت و تقویت روند سیاسی به گروه‌های عراقی در ساخت عراق جدید کمک‌ کرد. در چنین شرایطی آمریکا برای ایجاد میان تهران و بغداد راه بسیار سختی پیش رو دارد.

اکنون نیز حسن روحانی در شرایطی به عراق سفر می‌کند که این کشور در مسیر نوین بازسازی داخلی در زمینه‌های اقتصادی و در بازآفرینی نقش منطقه‌ای و سیاست خارجی خود قدم برمی‌دارد. ایران به عنوان یکی از مهمترین و موثرترین همسایگان عراق نقش سازنده‌ای در پیشبرد شرایط برای عراق خواهد داشت اگرچه هنوز برخی موضوعات در گذشته روابط ایران و عراق باقی مانده است(نظیر غرامت‌های جنگی و...) اما نزدیک به دو دهه اخیر این ایران بود که به عراق کمک کرد تا از مشکلات داخلی رهایی یابد.

با توجه به این مسائل انتظار می‌رود که روابط تهران و بغداد تحت تاثیر فرازوفرودهای سیاست آمریکا در خاورمیانه قرار نگیرد چرا که پیشینه روابط دو کشور و پیوندهای تاریخی، مذهبی و فرهنگی گویای این واقعیت است که حتی نگرش‌های برهم زننده چون دوران صدام نمی‌تواند بر بستر پیوندهای دو کشور لطمه‌ای وارد کند و اقتضای همسایگی به علاوه مرزهای طولانی ایران و عراق، سمت و سوی گسترش روابط آنها را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. به همین دلیل آمدورفت‌ها بین مقامات ایران و عراق از جمله سفری که رئیس‌جمهوری ایران به عراق انجام خواهد داد در تعریف نقشه همکاری‌های دو کشور موثر است. همچنین پیش‌بینی می‌شود که این سفر به گشایش‌های جدید در روابط اقتصادی و تجاری بین تهران و بغداد بیانجامد. فرصت‌هایی که با در نظر گرفتن تجارت‌های دو جانبه مبتنی بر پول ملی دو کشور و بازتعریف از همکاری‌های اقتصادی به تقویت این روابط منجر خواهد شد.

چنانچه تعریف روابط ایران و عراق تابعی از نیازمندی‌ها، پیوند‌ها، فرصت و شرایط همپایه‌ همکاری قرار داشته باشد، عوامل دیگر چون اقدامات و تلاش‌های آمریکا نمی‌تواند بر این نوع روابط تاثیر جدی بگذارد. فراتر از این اکنون عراق در شرایط جدیدی برای احیای نقش منطقه‌ای و حاکمیتی خود قرار دارد. درنهایت نیم‌نگاهی نیز باید به روابط جدیدتر بین کشورهای مهم منطقه مانند ایران، عراق و ترکیه داشت.

افزودن دیدگاه جدید

کد امنیتی

این قسمت برای تشخیص انسان از روبات ها می باشد

7 + 5 = Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.