تعهدات و محدودیت های اجرای FATF

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نشست علنی روز یکشنبه پس از ماه‌ها جنجال و کشمکش میان مخالفان و موافقان، به کلیات و جزئیات لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم (CFT) رای مثبت دادند. نمایندگان مجلس با 143 رای موافق، 120 رای مخالف و 5 رای ممتنع از مجموعه 271 نماینده حاضر در جلسه به این لایحه رای مثبت دادند.

باید توجه داشت که گروه ویژه اقدام مالی یا همانFATF  تعهد جدیدی را متوجه جمهوری اسلامی می‌کند که در واقع تعهد به یک سلسله ضوابطی است که سرمنشا آن کشورهای غربی هستند. همچنین رئیس‌FATF  یک شخص آمریکایی مربوط به وزارت خزانه‌داری این کشور است. از آنجایی که جمهوری اسلامی ایران تجربه تلخی از برجام داشت و آن توافق به یک تعهد یک طرفه تبدیل شد یعنی آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها به راحتی از اجرای تعهداتشان شانه خالی کردند، طبیعتا این تعهد جدید نیز منطق درستی ندارد و براساس تجربه قبلی، ما نباید تعهد جدیدی در رابطه با مسائل منطقه‌ای را می‌پذیرفتیم. این در حالی است که FATF برخلاف ظاهر آن، دست کشور مستقلی مانند جمهوری اسلامی ایران را در پیگیری سیاست‌هایی مبتنی بر حمایت از مظلومان در منطقه می‌بندد و مشکلاتی را در مسیر سیاست خارجی عادلانه ایران ایجاد می‌کند. FATF اگر فقط یک ایراد داشت و آن هم این بود که برای غرب این توقع را ایجاد می‌کرد که با اعمال فشار بتواند تعهدات جدیدی را متوجه جمهوری اسلامی بکند، باز هم یک اتفاق منفی به حساب می‌آمد؛ یعنی حتی اگر در متن آن هیچ ایرادی وجود نداشت. این در حالی است که در متن FATF به ویژه مواردی که روز گذشته مجلس شورای اسلامی ایران تصویب کرد، نکات منفی بسیاری وجود دارد و به نظر می‌رسد که نمایندگان مجلس با تصویب این لایحه در چارچوب منافع ملی عمل نکردند بلکه در راستای یک توهم تبلیغاتی عمل کردند که برخی آن را پرورش داده و در افکار عمومی جا انداخته بودند که اجرای FATF گشایش‌هایی را در مسیر اقتصادی ایران ایجاد می‌کند. این در حالی است که این چنین نیست و FATF نه تنها کمکی به اقتصاد ایران نمی‌کند بلکه برای جمهوری اسلامی ایران، تعهدات و محدودیت‌هایی جدید ایجاد خواهد کرد. لذا می‌توان گفت که این لایحه با غفلت برخی نمایندگان به تصویب رسید اما به نظر نمی‌رسد که کار تمام شده باشد و مسلما نهادهای بالادستی مانند شورای نگهبان و یا مجمع تشخیص مصلحت در این رابطه ورود خواهند کرد.

درواقع هیچ استدلال منطقی و محکمی از سوی کسانی که خواهان تصویب این لایحه بودند تا به امروز دیده نشده است. نکته جالب دیگری که مورد غفلت نمایندگان مجلس واقع شده این است که FATF برای ایران شبیه عضویت در NPT است. این در حالی است که  NPT نیز در ظاهر یک تعهد چندجانبه و در باطن مانند  FATF فقط تعهداتی را متوجه ایران خواهد کرد. یعنی از آنجایی که این معاهده در اختیار آمریکا قرار دارد و آنها تعیین کننده مسائل هستند، عملا ایران تعهداتی را می‌پذیرد و به اجرای آن ملزم می‌شود در حالی که از منافع آن بهره‌مند نخواهیم شد. به عنوان مثال ایران به عضویت FATF درنخواهد آمد همچنانکه عربستان سعودی و دولت صهیونیستی نیز علیرغم آنکه سال‌هاست متعهد به همکاری به این گروه شده‌اند اما هنوز به عنوان عضوی از این گروه ویژه پذیرفته نشده‌اند. در نهایت طبیعتا پس از این در صورت پذیرش FATF، شرایط برای ایران بغرنج‌تر خواهد شد و بدون آنکه به‌طور واقعی به عضویت FATF درآییم و بتوانیم از آن برای برخی مسائل حقوقی استفاده کنیم، تعهدات و محدودیت‌هایی را باید بپذیریم که در صورت تایید نهایی یک اتفاق بسیار نامبارک خواهد بود.

سعدالله زارعی/ کارشناس مسائل خاورمیانه

افزودن دیدگاه جدید

کد امنیتی

این قسمت برای تشخیص انسان از روبات ها می باشد

11 + 0 = Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.